Media Representations of SMEs in Kazakhstan and Uzbekistan: A Comparative Analysis

Ainur Kenzhetayeva

doi:10.68081/svd03t98

Авторлар

Кенжетаева Айнұр Серікқызы Блуфилд мемлекеттік университеті, Блуфилд, Батыс Вирджиния, АҚШ

DOI:

https://doi.org/10.68081/svd03t98

Кілт сөздер:

Шағын және орта кәсіпорындар; медиалық фрейминг; Қазақстан; Өзбекстан; мемлекет пен бизнес арасындағы қатынастар; экономикалық даму; қоғамдық дискурс.

Аңдатпа

Бұл мақалада 2020–2023 жылдар аралығында Қазақстан мен Өзбекстандағы онлайн-газеттердің шағын және орта кәсіпорындарды (ШОК) қалай сипаттағаны қарастырылады. Зерттеуде ШОК-қа берілген экономикалық және әлеуметтік рөлдер, әртүрлі акторлардың медиадағы көріну деңгейі, сондай-ақ жеке кәсіпорындар мен мемлекет арасындағы қатынастар талданады. Зерттеу Қазақстанға қатысты 113 және Өзбекстанға қатысты 74 мақаладан тұратын барлығы 187 газет мақаласына салыстырмалы сапалық контент-талдау және фреймдік талдау жүргізуге негізделген. Әр мақалаға бір негізгі мазмұндық санат және ШОК рөлдерін, акторлардың көрінуін, мемлекет пен ШОК арасындағы қатынастарды, мемлекеттік саясат мақсаттарын, жауапкершіліктің жүктелуін және уақыттық контексті қамтитын басым кодтар берілді. Зерттеу нәтижелері екі елде де ШОК дамуының мемлекетке бағдарланған сипатта ұсынылғанын көрсетеді. Мемлекеттік лауазымды тұлғалар мен мемлекеттік органдар кәсіпкерлерге қарағанда медиада көбірек көрініс тапты, ал реттеу мен мемлекеттік қолдау нарықтық дербестікке қарағанда басымырақ болды. Қазақстандық материалдарда ШОК реттеушілік, қаржылық, логистикалық және сыртқы қысымдардың әсеріне ұшырайтын осал кәсіпорындар ретінде жиірек сипатталды. Өзбекстандық материалдарда мемлекеттік қолдау бағдарламаларына көбірек назар аударылып, ШОК экономикалық реформалар аясында көмек алушы ретінде жиірек ұсынылды. Зерттеу екі елдің газет материалдарында ШОК экономикалық тұрғыдан маңызды акторлар ретінде көрсетілгенімен, олардың қызметі мемлекетпен тығыз байланысты болып қалғанын қорытындылайды. Бұл талдау медиа дискурстың әртүрлі ұлттық және уақыттық контекстерде қалай қалыптасатынын көрсету арқылы Орталық Азиядағы ШОК-тың қоғамдық рөлін зерттеуге үлес қосады.

Автор өмірбаяны

Кенжетаева Айнұр Серікқызы, Блуфилд мемлекеттік университеті, Блуфилд, Батыс Вирджиния, АҚШ

Айнұр Серікқызы Кенжетаева, PhD, ассистент-профессор, АҚШ-тың Блуфилд мемлекеттік университетінің Әлеуметтік ғылымдар кафедрасының оқытушысы. Оның ғылыми қызығушылықтарына салыстырмалы саяси экономика, кәсіпкерлік және шағын әрі орта бизнес, экономикалық даму, сондай-ақ посткеңестік Орталық Азия мәселелері кіреді. Зерттеулерінде ол жеке сектордың дамуына әсер ететін институционалдық және құрылымдық жағдайларды, мемлекет пен бизнес арасындағы қатынастарды, сондай-ақ өтпелі экономикалардағы экономикалық трансформацияны қарастырады. Қазіргі жұмысы Орталық Азиядағы кәсіпкерліктің медиадағы бейнесі мен ШОК-тың экономикалық дамудағы және мемлекеттік саясаттағы рөліне арналған. ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1233-9936. E-mail: akenzhetayeva@bluefieldstate.edu.

Әдебиеттер тізімі

Absattar, A., Mambetova, M., & Zhubay, O. (2022). The potential of emotive language to influence the understanding of textual information in media coverage. Humanities and Social Sciences Communications, 9, Article 222. https://doi.org/10.1057/s41599-022-01232-2

Ayyagari, M., Beck, T., & Demirgüç-Kunt, A. (2007). Small and medium enterprises across the globe. Small Business Economics, 29(4), 415–434. https://doi.org/10.1007/s11187-006-9002-5

Bach, P., & Swartz, L. (2022). Making money public: The journalistic construction of the Paycheck Protection Program. International Journal of Communication, 16, 3780–3800. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/18669

Barnes, A. (2006). Owning Russia: The struggle over factories, farms, and power. Cornell University Press.

Bhalla, A. S., & Sutken, C. (2023). Supply chain finance in Central Asia and the Caucasus (ADB Briefs). Asian Development Bank. https://doi.org/10.22617/BRF230230-2

Blanchard, O. (1997). The economics of post-communist transition. Clarendon Press.

Brezinski, H., & Fritsch, M. (Eds.). (1996). The economic impact of new firms in post-socialist economies. Edward Elgar Publishing.

Bruton, G. D., Ahlstrom, D., & Li, H.-L. (2010). Institutional theory and entrepreneurship: Where are we now and where do we need to move in the future? Entrepreneurship Theory and Practice, 34(3), 421–440. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2010.00390.x

Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x

Havrylyshyn, O. (2020). Present at the transition: An inside look at the role of history, politics, and personalities in post-communist countries. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108553834

Khalmurzaev, N. A. (2000). Small and medium-sized enterprises in the transition economy of Uzbekistan: Conditions and perspectives. Central Asian Survey, 19(2), 281–296. https://doi.org/10.1080/02634930050079363

Mussa, N., Myssayeva, K., & Brown, M. (2025). Framing conflict in Kazakhstan: A comparative analysis of Kazakh, Russian, and U.K. news outlets. Media Asia, 52(2), 192–210. https://doi.org/10.1080/01296612.2024.2361539

Myant, M., & Drahokoupil, J. (2011). Transition economies: Political economy in Russia, Eastern Europe, and Central Asia. Wiley.

Ngai, C. S. B., Yao, L., & Singh, R. G. (2022). A comparative analysis of the U.S. and China’s mainstream news media framing of coping strategies and emotions in the reporting of COVID-19 outbreak on social media. Discourse & Communication, 16(5), 572–597. https://doi.org/10.1177/17504813221099191

North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678

OECD. (2023a). Insights on the business climate in Kazakhstan. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/bd780306-en

OECD. (2023b). Insights on the business climate in Uzbekistan. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/317ce52e-en

OECD. (2024). Financing SMEs and entrepreneurs 2024: An OECD scoreboard. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/fa521246-en

Özcan, G. B. (2010). Building states and markets: Enterprise development in Central Asia. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-0-230-29695-4

Pyagay, A., Tatikova, A., & Medeni, T. (2025). Contradictions and patterns of eco-innovative strategies of SMEs in Central Asian countries: Ambivalent dynamics of Kazakhstan. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14, Article 22. https://doi.org/10.1186/s13731-024-00455-8

Snihur, Y., Thomas, L. D. W., Garud, R., & Phillips, N. (2022). Entrepreneurial framing: A literature review and future research directions. Entrepreneurship Theory and Practice, 46(3), 578–606. https://doi.org/10.1177/10422587211000336

Svejnar, J. (2002). Transition economies: Performance and challenges. Journal of Economic Perspectives, 16(1), 3–28. https://doi.org/10.1257/0895330027058

Syzdykova, A., & Azretbergenova, G. (2025). Analysis of the impact of SMEs’ production output on Kazakhstan’s economic growth using the ARDL method. Economies, 13(2), Article 38. https://doi.org/10.3390/economies13020038

Welter, F. (2011). Contextualizing entrepreneurship – Conceptual challenges and ways forward. Entrepreneurship Theory and Practice, 35(1), 165–184. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2010.00427.x

Wirz, C. D., Shao, A., Bao, L., Howell, E. L., Monroe, H., & Chen, K. (2022). Media systems and attention cycles: Volume and topics of news coverage on COVID-19 in the United States and China. Journalism & Mass Communication Quarterly, 99(4), 1048–1071. https://doi.org/10.1177/10776990211049455